Waterwaardes

Afkorting Naam Afkorting Naam
O2 Zuurstof kH Carbonaathardheid
pH Zuurgraad PO4 Fosfaat
gH Hardheid NO3 Nitraat
NO2 Nitriet NH3 & NH4 Ammoniak en Ammonium
CO2 Koolstofdioxide Cl Chloor
Fe IJzer Cu Koper

ZUURSTOF – O2.

Net als mensen hebben ook vissen zuurstof nodig om te kunnen leven.
Via hun kieuwen halen ze de zuurstof uit het water en zetten deze om naar co2.
Die co2 wordt door de aquariumplanten dan weer opgenomen om te kunnen groeien en omgezet naar zuurstof.
Zo is er een mooie wisselwerking tussen je vissen en aquariumplanten die elkaar in stand houden.

Hoe herken ik een zuurstofgebrek in het aquarium?

Een zuurstofgebrek of tekort in het aquarium kan je herkennen wanneer je vissen zich voornamelijk ophouden in de bovenste waterlagen.
En gaan happen naar lucht.

Let op ! Je vissen kunnen hetzelfde gedrag vertonen bij een nitriet-vergiftiging.
Ben je niet zeker of het om een zuurstofgebrek of nitriet-vergiftiging gaat ?
Test dan de waterkwaliteit met de daarvoor bestemde testsetjes.

Oorzaken van zuurstofgebrek in het aquarium :

  • Teveel vissen / Overbevolking
  • Teveel CO2 in het water
  • Te weinig aquariumplanten
  • Teveel dode plantdelen en rottend materiaal

Eigenlijk komen bovenstaande oorzaken allemaal op hetzelfde neer.
Er bevindt zich teveel C02 in het water.

Zuurstofgebrek in het aquarium verhelpen :

Indien er een zuurstofgebrek in het aquarium optreedt is het belangrijk om meteen in te grijpen vooraleer je vissen komen te sterven.
Door middel van een waterverversing (25%) kan je snel meer zuurstof in het water brengen, maar dit lost de oorzaak echter niet op.

Controleer of er rottend voer en dode plantdelen op de aquariumbodem liggen en verwijder ze met een aquariumstofzuiger.
Door het rottingsproces komt er bijzonder veel onnodige CO2 vrij.

Is er voldoende circulatie aan het wateroppervlak ?
Zo niet kan je de filterpomp wat beter afstellen zodat het wateroppervlak in beweging blijft.

In de handel zijn er vele zuurstofsteentjes en luchtpompen beschikbaar.
De hebben echter een zeer geringe werking en zijn niet in staat om het zuurstofgebrek in het aquarium te verhelpen.

Wanneer je erin geslaagd bent om het probleem op de korte termijn te verhelpen is het belangrijk om geschikte maatregelen te treffen zodat het zich niet opnieuw voordoet. Vraag jezelf af of je aquarium niet té druk bevolkt is en overweeg om een aantal zogenaamde zuurstofplanten aan te schaffen. Controleer dat al het visvoer je geeft effectief wordt opgegeven en haal meteen al het rottend organisch materiaal uit je aquarium.


ZUURTEGRAAD – (PH WAARDE).

De zuurtegraad van het water wordt uitgedrukt in pH.
Neutraal water heeft een pH van 7.
Indien de pH waarde lager is dan 7 spreken we van zuur water, indien deze hoger is dan 7 spreken we van basisch water.
Kraantjeswater is meestal zeer basisch met een pH van 7.5 of hoger.
Regenwater daarentegen is vaak zuur met een pH rond de 6.5.

De PH waarde in het aquarium meten:

De pH waarde kan gemeten worden door middel van een druppeltest, teststrips of een digitale pH meter.
De pH waarde wordt beïnvloed door het C02 gehalte in het water. ‘s Ochtends zal de pH waarde lager liggen dan ‘s Avonds.
Dit komt omdat je planten overdag CO2 verbruiken om te groeien.


Totale Hardheid (gH).

Met de gH waarde wordt de Totale Hardheid van het water uitgedrukt.
Dit zijn de opgeloste zouten in het water, beter bekend als kalk.
Deze waterwaarde is vooral belangrijk voor je vissen.
Sommige vissoorten vereisen zacht water terwijl andere vissen hard water prefereren.
Het is dus belangrijk om vissen te kiezen die bij je waterwaarden passen.

De gH waarde wordt hoofdzakelijk beïnvloedt door het leidingwater waarvan de waarden per regio verschillen.
Als beginner is het aangeraden om de gH waarde van je leidingwater te meten en vervolgens je keuze van vissen af te stemmen.
Wanneer je toch andere vissoorten wil houden die een aangepaste gH waarde vereisen, hou er dan rekening mee dat het meer tijd / geld kost om de gH waarde te verlagen dan te verhogen.

Totale Hardheid (gH) in het aquarium meten :

De GH-waarde in het aquarium is makkelijk te meten met behulp van een druppeltestset.
Bij een lage GH-waarde spreken we van zacht water en bij een hoge GH waarde noemen we het hard water.

gH 0-4 = Zeer zacht water
gH 4-8 = Zacht water
gH 8-12 = Middel hard water
gH 12-30 = Hard Water
gH 30+ = Zeer Hard water.

De GH waarde in het aquarium verlagen :

De gH waarde in het aquarium verlagen gebeurt voornamelijk door zachter water te gebruiken bij het vullen en water verversen.
Zacht water kan je verkrijgen door gefilterd regenwater te gebruiken of door osmose water te gebruiken.
Een regenton met koolstoffilter is de goedkoopste manier maar niet het hele jaar door bruikbaar.
Een osmose apparaat is duurder in aanschaf, maar bij vele aquariumwinkels is ook osmosewater op bestelling verkrijgbaar.
Als alternatief kan je de aanschaf van een waterontkalker overwegen.

Kalkhoudend decoratiemateriaal of bodemsubstraat moet absoluut vermeden worden.
Filteren over turf helpt ook om de gH alsook de pH- zuurtegraad naar beneden te halen.
Het zorgt er wel voor dat het water wat bruiner wordt.

De GH waarde in het aquarium verhogen :

De makkelijkste manier om de gH waarde snel en gecontroleerd te verhogen is door een gH plus supplement aan het water toe te voegen.
Wanneer er grote verschillen in hardheid tussen het aquariumwater en de eisen van de vissoorten zijn is het aangeraden om ook kalkhoudend decoratiemateriaal in het aquarium te plaatsen.


NITRIET WAARDE – NO2.

Nitriet is een stof dodelijk kan zijn voor aquariumvissen.
De maximale hoeveelheid nitriet dat er in een aquarium mag aanwezig zijn is 0.5 mg/L.
Hogere nitriet gehaltes zijn giftig voor de vissen en dienen onmiddellijk omlaag gebracht te worden.

Nitriet in het aquarium meten:

Het nitriet-gehalte in het aquarium kan je makkelijk meten dankzij de verschillende testsets die er op de markt zijn.
Tijdens de opstart van het aquarium is het handig om zo’n nitriet test in huis te halen om de nitrietpiek te monitoren.
Maar ook wanneer je zieke of dode vissen in het aquarium hebt is het handig om snel de nitriet waarde te kunnen controleren.


CO2 – KOOLSTOFDIOXIDE IN HET AQUARIUM.

CO2 is een van de belangrijkste voedingsstoffen voor de aquariumplanten.
De CO2 behoefte van de aquariumplanten is echter afhankelijk van de hoeveelheid licht.
Des te meer licht, des te sneller de planten groeien en des te meer CO2 er verbruikt wordt.
CO2 tekort in het aquarium.
Een tekort aan CO2 in het aquarium belemmert niet alleen de plantengroei maar kan vaak ook resulteren in allerlei soorten algen.
Zoals draadalg, baardalg en zweefalg.
Een CO2 tekort in het aquarium kan opgelost worden door de hoeveelheid licht te verlagen en zo de vraag naar CO2 te doen afnemen, of door extra CO2 toe te voegen.

CO2 aan het aquarium toevoegen.

Je kan het CO2 gehalte in het aquarium het gemakkelijkst verhogen dmv Easylife Easycarbo.
Dit is een vloeibare toevoeging waarvan je de dagelijkse aangeraden hoeveelheid aan het aquariumwater moet toevoegen.

Een ander alternatief om CO2 aan het aquariumwater toe te voegen, zonder een dure CO2 installatie met drukfles in huis te halen zijn de Bio CO2 sets die op de markt zijn. Bij het aanschaffen van een bio CO2 installatie is het belangrijk om te kijken of er een buffer systeem aanwezig is, zodat de co2-toevoer constant blijft én of de CO2 toevoer ‘s nachts bij het uitschakelen van de lampen automatisch uitgeschakeld wordt of het manueel moet gebeuren. ‘s Nachts verbruiken de planten namelijk geen CO2 waardoor de CO2 toevoer moet uitgeschakeld worden om een CO2 vergiftiging van je vissen te vermijden.
CO2, pH en kH waarden

Het CO2 gehalte is tevens verbonden met de pH en kHwaarde.
Wanneer het CO2 gehalte stijgt zal de pH waarde zakken.
De kH waarde is in de meeste aquariums stabiel.

Wie een CO2 systeem heeft kan dit uitbreiden met een pH controller, die ervoor zorgt dat de pH waarde stabiel blijft.


IJZER (FE).

Het ijzergehalte in het aquarium is vooral belangrijk voor een gezonde plantengroei.
De aquariumvissen nemen hun nodige Ijzer (FE) voedingsstoffen op uit hun voedsel, maar niet uit het water.
Omdat er in het leidingwater zich nauwelijks tot geen Ijzer bevindt is het belangrijk om dit in de vorm van plantenvoeding toe te voegen.

Een te hoog ijzer gehalte in het aquariumwater is echter schadelijk voor de vissen.

0,1 – 0,15 mg/l = De streefwaarde
> 0,5 mg/l = Schadelijk voor de vissen

Een ijzertekort in het aquarium kan je herkennen door bladeren van aquariumplanten die geel beginnen te verkleuren.


Wat betekent de kH waarde?

De kH waarde staat voor de carbonaathardheid van het water.
Het is een maateenheid die gebruikt wordt om de hoeveelheid opgeloste calcium en magnesium in het water aan te duiden.
De carbonaathardheid wordt aangegeven met kH, maar soms ook met dH (Duitse hardheid) of CO32. Carbonaathardheid is van essentieel belang voor het verbinden van de zuren in je aquariumwater.
Een hoge carbonaathardheid houdt in dat de zuren in je aquariumwater sneller verbonden worden, waardoor het water in je aquarium minder zuur wordt. Zo wordt een gevaarlijke daling van de pH waarde, oftewel de zuurgraad van het water (die fataal kan zijn voor je vissen), voorkomen.
De kH waarde wordt dan ook wel de ‘buffer’ van je aquariumwater genoemd.

Wat is een gezonde carbonaathardheid?

Een gezonde carbonaathardheid is afhankelijk van wat voor type aquarium je hebt.
Voor de meeste tropische vissen is een kH waarde tussen de 4 en 10 ideaal.
Dit wordt dan ook zo’n beetje als de standaard voor een goede carbonaathardheid beschouwd.
Voor bepaalde soorten cichliden (Malawi, Tanganiki) ligt de ideale kH waarde echter een stuk hoger, tussen de 12 en 18.

Hoe kan ik de kH waarde meten?

Je kunt de carbonaathardheid en andere waterwaarden meten met verschillende hulpmiddelen.
Voor een standaard controle volstaan gewone teststrips prima.
Wil je een meer betrouwbare test hebben omdat je vermoedt dat je toch echt een probleem hebt met je aquarium.
Dan is een speciale druppeltest een goede optie.
Zo kun je de kH test van HS Aqua gebruiken.
Ben je van plan om veel vaker te testen, dan is het de moeite waard om de aanschaf van speciale meetapparatuur te overwegen.
Dit is vanzelfsprekend duurder in aanschaf, maar gaat wel veel langer mee en is bovendien betrouwbaarder.
Bij beginnende aquariums is het aan te raden het water iedere week te testen. Bestaat je aquarium al wat langer, dan kun je afbouwen naar iedere twee weken.

Wat zijn de gevolgen van een te lage of te hoge kH waarde?

Is de kH van je aquariumwater te laag, dan verlaagt ook de pH waarde en zal het water verzuren.
Dit is slecht voor je aquariumvissen en deze kunnen hier uiteindelijk door overlijden.
Aan de andere kant is een te hoge kH waarde ook slecht voor de pH waarde en de vissen die in je aquarium leven.
Het beste is om regelmatig de carbonaathardheid van je water te meten en op peil te houden.

Hoe kan ik de carbonaathardheid aanpassen?

Om de carbonaathardheid te verlagen, kun je turf toevoegen aan je aquariumfilter.
Ook kun je zacht water toevoegen, in de vorm van regenwater of osmosewater (water dat is gefilterd door een omgekeerd osmose apparaat).
Om de carbonaathardheid te verhogen kun je gebruik maken van HS Aqua KH Plus.
Dit middel verhoogt de kH waarde van het water zonder de pH waarde te beïnvloeden.

Tot slot

Om je aquariumwater (en daarmee je aquariumbewoners) gezond te houden.
Raden we aan om – zeker in het begin – elke week de waterwaarden testen.
Op deze manier kun je tijdig ingrijpen als er iets mis is met je aquarium.


PO4 – FOSFAAT.

Fosfaat is een belangrijke voedingsstof voor de aquariumplanten.
Een tekort aan fosfaat belemmert een gezonde plantengroei.
Een te hoog fosfaat-gehalte wordt vaak geassocieerd met algen.
Dit is echter niet helemaal correct.
Wanneer er zich in het aquarium een hoge fosfaatconcentratie ontwikkeld is dit het gevolg van rottende afvalstoffen die als gevolg zorgen voor een hoge nitriet of ammonium concentratie in het water.
Hou er rekening mee dat wanneer je het Fosfaat-gehalte verhoogt de CO2 behoefte ook toeneemt.


NITRAAT (NO3) IN HET AQUARIUM.

Het nitriet en nitraat gehalte in het aquarium worden wel eens door elkaar gehaald.
Ze zijn dan ook aan elkaar verwant, zoals de gelijkenissen in de naam al doen vermoeden.
In een gezond aquarium zal het schadelijke Nitriet (N02) door de bacteriecultuur omgezet worden in het minder schadelijke Nitraat (NO3).

Nitraat is een essentiële voedingsstof die opgenomen wordt door aquariumplanten.
Wanneer de nitraatwaarden in het aquarium te laag zijn zal dit resulteren in algen.
Te hoge nitraatwaarden in het aquarium zijn echter schadelijk voor zowel planten als vissen.

Nitraat in het aquarium meten:

De nitraat-waarden in het aquarium zijn zeer makkelijk te meten met de druppeltestkits die er op de markt zijn.

<20 mg/l = Zuiver Water
20-40 mg/l = Kan na lange tijd schadelijk worden
40-70 mg/l = Gevaarlijk, dringend ingrijpen!
70-100 mg/l = Sterk vervuild water
> 100 mg/l = Ontzettend zwaar vervuild water

Nitraat in het aquarium verlagen.

Omdat nitraten verder niet afgebroken kunnen worden in het aquariumwater zullen deze zich blijven ophopen.
Daarom is het noodzakelijk om wekelijks tot 2 wekelijkers zo een 20% – 30% van het aquariumwater te verversen.

Zijn je nitraat waarden in het aquarium nog steeds te hoog na het water verversen?
Gebruik dan meteen een vloeibare nitraatverwijderaar om snel in te grijpen!

Voor een minder-dringende oplossing die op langere termijn het nitraat gehalte in het aquarium verlaagd bestaat er speciaal filtermedium.
Zo heeft JBL een filtermassa ontwikkeld die je makkelijk in elk type filter kan gebruiken.
Jewel heeft dan weer zijn eigen Nitrax Filtersponzen voor Jewel aquariums.
Hou er rekening mee dat je deze filtersponzen om de 2 maanden moet vervangen voor een goede werking.


Het kan voorkomen dat je aquariumvissen zich ineens raar gaan gedragen.
Bijvoorbeeld door dicht bij de bodem te gaan hangen of tegen voorwerpen aan te schuren.
Ook kunnen ze snel gaan ademen en kunnen hun kieuwen een rode kleur krijgen.
Als dit gebeurt, gaat er iets niet goed in je aquarium. Het is dan belangrijk om snel actie te ondernemen.
De kans is namelijk groot dat het evenwicht tussen NH3 (ammoniak) en NH4 (ammonium) verstoord is.

Waar staan NH4 en NH3 voor ?

NH4 staat voor ammonium en NH3 staat voor ammoniak.
Deze twee waarden hangen heel erg samen, vandaar dat we deze in dezelfde blogpost behandelen.
Het begint allemaal met ammonium.
Hoge ammonium waarden kunnen het gevolg zijn van een verstoorde balans, bijvoorbeeld door vervuild water (te lang niet schoongemaakt) of wanneer er te veel water in één keer is ververst.
Op zich is ammonium niet heel schadelijk.
Maar als ook de pH-waarde te hoog wordt (afhankelijk van het soort aquarium boven de 7) wordt een groot deel van het ammonium in je aquarium omgezet in het veel schadelijkere ammoniak.

“Heb je een hogere ammonium waarde en is je pH-waarde ook aan de hoge kant, dan wordt het ammonium omgezet in ammoniak.”

Wat zijn de gevolgen van een te hoge NH4 waarde of NH3 waarde?

Een wat hogere NH4 waarde is niet direct schadelijk voor je aquariumvissen. Maar NH3 is zeer schadelijk! Een NH3 waarde vanaf 0,02 mg/l is al gevaarlijk. Een te hoge NH3 waarde kan schade veroorzaken aan de kieuwen van je vissen en uiteindelijk leiden tot ammoniakvergiftiging, waardoor je vissen zullen stikken. Daarom is het belangrijk om niet alleen de NH4 en NH3 waarden, maar ook de PH-waarde in de gaten te houden.

Hoe kan ik het beste de NH4 en NH3 waarden meten?

Waterwaarden meten doe je met watertests.
In principe kun je de ammonium en ammoniak waarden meten met behulp van teststrips.
Dit is echter niet altijd even betrouwbaar, omdat ammoniak door de bacteriën in je filter worden omgezet in NO2 (nitriet).
Alleen testen met teststrips kan een vertekend beeld geven.
De beste manier om de NH3 waarde en de NH4 waarde te meten is door middel van een specifieke test.
Een goed voorbeeld hiervan is de HS Aqua NH4 en NH3 Test.
Hiermee meet je beide waarden op een betrouwbare en nauwkeurige manier.

Hoe kan ik het ammonium- of ammoniakgehalte verlagen?

De makkelijkste manier om beide waterwaarden te verlagen, is door een deel van het water te verversen.
Het is daarbij van belang om niet te veel water in één keer te verversen, omdat het water dan nog meer uit balans kan raken.
Het beste is om een derde van je aquariumwater te verversen en dit indien nodig na een week te herhalen.
Ook kun je minder voer geven aan je aquariumvissen.
Ammoniak is namelijk ook een afvalstof die door vissen zelf wordt uitgescheiden bij het stofwisselingsproces.
Door wat minder te voeren zullen ze dus ook minder ammoniak aanmaken.

Zijn de bovengenoemde acties niet voldoende?
Dan kun je overwegen om een speciaal binnenfilter aan te schaffen, zoals de Hydra Ocean Free Hydra Stream.
Dit systeem verbetert je huidige filtersysteem door zowel ammoniak als nitriet af te breken.

Hydra Ocean Free Hydra Stream

Tot slot

Uiteindelijk geldt ook voor NH4 en NH3 dat voorkomen beter is dan genezen.
Zorg dus dat je je aquarium tijdig schoonmaakt en dat je regelmatig de aquarium waterwaarden meet.


Afkorting Naam Waarde
Cl Chloor onder 0,02mg/l

Verlagen: Water 24 uur luchten of kool in je aquariumfilter leggen

Cl, ofwel Chloor, is één van die waterwaarden die je vooral zo min mogelijk in je aquarium wilt hebben.
Dit komt omdat Chloor de slijmlaag van je vissen beschadigt.
Deze slijmlaag is voor aquariumvissen een beschermlaag tegen beschadigingen en ziekten en is daarom erg belangrijk.
Ook maakt Chloor veel goede bacteriën kapot waardoor de balans in je water wordt verstoord.
Vroeger kwam Chloor nog wel eens voor in leidingwater, vandaar dat er goed op getest moest worden.
Vandaag de dag mag er in het Nederlandse leidingstelsel geen Chloor meer voorkomen dus de kans dat er Chloor in je aquarium voorkomt is daarmee aanzienlijk verlaagd.


Afkorting Naam Waarde
Cu Koper Mag niet voorkomen

Verlagen: Water volledig verversen

De Cu waarde, ofwel de Koperwaarde.
Koper is nou zo’n stof die gewoon helemaal niet in je aquarium mag voorkomen.
Simpelweg omdat het een erg giftige, en daarmee zeer schadelijke, stof is.
Toch wil het wel eens voorkomen dat Koper toch in het aquarium terechtkomt en vervolgens massaal de tropische vissen het loodje leggen. Bijvoorbeeld na verkeerd gebruik van medicatie tegen algen of door verkeerde aquariumdecoratie.